طرحواره درمانی

[qdeck]
[q]طرحواره
[a]طرحواره، قالب، چارچوب یا یک مفهوم شناختی می باشد که باعث افزایش سازماندهی و تفسیر اطلاعات می گردد طرحواره ها مفید هستند چرا که به ما کمک می کنند تا بتوانیم با سرعت اطلاعات گسترده ای را در محیط زندگی مان تفسیر کنیم.
[q]طرحواره ی درمانی
[a]مجموعه‌ای از باورهای بنیادین و الگوهای فکری است که حول یک موضوع در ذهن فرد شکل گرفته‌اند و منجر به بروز رفتارهای خاصی می‌شوند. در طرحواره درمانی، طرحواره‌ های ناسازگار اولیه که در زبان عامیانه به آنها تله‌ های زندگی (Life Traps) نیز گفته می‌شود، مورد توجه قرار می‌گیرند.
[q]نیازهای افراد در طرحواره درمانی
[a]دلبستگی ایمن به دیگران شامل نیاز به امنیت، ثبات محبت و پذیرش ،خودگردانی، کفایت و هویت،آزادی در بیان نیازها و هیجان‌های سالم،خود انگیختگی و تفریح ،محدودیتهای واقع‌بینانه و خویشتن‌داری
[q] چهار نوع تجربه منفی نیز در ایجاد طرحواره ها
[a]نیازهای برآورده نشده / آسیب یا بدرفتاری / آزادی بیش از حد یا عدم محدودیت / همانند سازی انتخابی و درون سازی
[q]ویژگی‌های طرحواره های ناسازگار
[a]الگوهای یا درون مایه های عمیق و فراگیری هستند. از خاطرات، هیجان ها شناخت ها و احساسات بدنی تشکیل شدند. در دوران کودکی و نوجوانی شکل می گیرند. در سیر زندگی تداوم دارند. درباره خود فرد یا رابطه او با دیگران هستند. به شدت ناکارآمد و ناسازگارند.”
[q]طرحواره چگونه کار میکند؟
[a]در روز های عادی هیچ اتفاقی نمی افتد. اما یک نشانه ی کوچک برای برانگیختن تجربه های ناخوشایند اولیه کافی است. این طرحواره ها مثل بمب ساعتی یکهو روشن می شود و صاحبش را در طوفانی از افکار بدبینانه و احساسات دردناک فرو میبرد. شبیه احساس و افکاری که در گذشته تجربه کرده است. به این اتفاق ذهنیت طرحواره ای میگوییم.
[q]انواع طرحواره ها
[a]برای آموزش طرحواره درمانی، ابتدا باید انواع آن را بشناسیم. به طور معمول 18 مدل از انواع طرحواره در درمان وجود دارند که در 5 حوزه کلی قرار می گیرند
[q]طرحواره های حوزه ی بریدگی و طرد
[a]رهاشدگی- بی ثباتی. محرومیت هیجانی. بی اعتمادی- بدرفتاری. نقص و شرم. انزوای اجتماعی- بیگانگی
[q]طرحواره های حوزه ی خودگردانی و عملکرد مختل
[a]وابستگی-بی کفایتی. آسیب پذیری در برابر صدمه یا بیماری. گرفتار- خود تحول نیافته. شکست
[q]طرحواره های حوزه ی محدودیت های مختل
[a]بزرگ منشی. خویشتن داری ناکافی-خود انضباطی ناکارآمد
[q]طرحواره های حوزه ی هدایت شدن توسط دیگران
[a]اطاعت. ایثار. تایید جویی
[q]طرحواره های حوزه ی گوش به زنگی بیش از حد و بازداری
[a]منفی گرایی-بدبینی. بازداری هیجانیعیب جویی افراطی. تنبیه
[q]انواع حوزه های طرحواره درمانی ناسازگار
[a]حوزه ی اول بریدگی و طرد. حوزه ی دوم خودگردانی و عملکرد مختل. حوزه ی سوم محدودیت های مختل. حوزه ی چهارم هدایت شدن توسط دیگران و حوزه ی پنجم گوش به زنگی بیش از حد و بازداری
[q]هدف تکنیک‌های طرحواره درمانی
[a]هدف تکنیک‌های طرحواره درمانی این است که ذهنیت بزرگسال سالم بتواند عنان و اختیار را تا حدودی به دست بگیرد
[q]طرحواره درمانی چه هدفی را دنبال می‌کند
[a]شناخت و آغاز التیام دردهای روحی ناشی از طرحواره‌ها- شناخت و تلاش برای حل راهبردهای مقابله‌ای که بازدارنده‌ی بیان نیازهای احساسی هستند- تغییر الگوها، رفتارها و احساساتی که بر پایه‌ی طرحواره شکل گرفته‌اند- آموزش به دست آوردن نیازهای اساسی هیجانی به روشی صحیح، سالم و منطبق با اصول روانشناسی -آموزش نحوه‌ی مقابله با ناامیدی، تشویش و محرومیت‌ها به روش صحیح زمانی که نیازهای فرد برآورده نشوند
[q]مهارتهای درمانگر در روند طرحواره درمانی
[a]مواجهه‌ی همدلانه / بازوالدگری محدود
[q] چهار نوع تجربه‌ی ناخوشایند در زمان کودکی و دلیل به وجود آمدن و پیشرفت طرحواره‌ها
[a]ضربه‌های روحی و قربانی سوء استفاده بودن /نیازهای برآورده نشده – برآورده شدن بیش از حد نیازها و نبود محدودیت در تربیت کودک /انتخابی بودن یادگیری رفتار و پیام‌های والدین توسط کودک و درونی‌سازی آن‌ها
[q]کمک طرحواره درمانی به افراد
[a]طرحواره درماني به فرد کمک می کند بتواند به این الگوهای سرسخت فکری، احساسی ، رفتاری غلبه کند و گزینه های سالم تری را جایگزین او کند. آموزش طرحواره درمانی به شما کمک خواهد کرد تا بتوانید آن ها را شناسایی  و از روش های درمان کمک بگیرید
[q]شیوه مواجه شدن با انواع طرحواره ها
[a]تسلیم : فرد تسلیم طرحواره می شود و آن رفتار و احساسی را تجربه می کند که طرحواره (تله) به او دیکته می کند-اجتناب : فرد به دنبال راهی برای فرار یا اجتناب از برخورد با عواقب طرحواره (تله) می گردد-جبران افراطی : فرد سعی می کند تا با جبران افراطی خلاف طرحواره (تله) را انجام دهد
[q]سبک رفتاری تسلیم
[a]در سبک مقابله ای تسلیم، فرد مانند یک کودک بی پناه در مقابل طرحواره خود تسلیم است. یعنی معتقد است باور طرحواره ای که در مورد خود دارد کاملا درست است. از او فرار نمیکند. حتی به دنبال تغییر آن هم نیست بلکه مانند کودکی بی دفاع به این شرایط رغبت بار تن میدهد. این تماما همان الگوهای خود آسیب رسانی است که فرد دائما تکرار میکند.
[q]فرار یا اجتناب
[a] سبک مقابله ای فرار راه حلی طبیعی برای مقابله با طرحواره ها است که در نگاه اول به ذهن هر فرد گرفتار به تله های شخصیتی می رسد. وقتی طرحواره ها فعال میشوند عواطف منفی بسیازی مثل خشم، غم، اضطراب و … به سراغ فرد می آیند که گاهی بیش از ظرف تحمل بیمار هستند. فرار کمک میکند تا از درد ناشی از این احساسات بگریزیم. در سبک مقابله ای فرار، فرد انتخاب می کند به جای اینکه با طرحواره خود روبرو شود و آن را حل کند، از رویارویی با آن فرار کند تا آن احساسات گزنده در وی زنده نشود.
[q]جبران افراطی
“[a]سبک مقابله ای جبران افراطی به زبان ساده یعنی حمله کردن به طرحواره. یعنی میخواهیم به زمین و زمان ثابت کنیم که دقیقا برعکس چیزی که به آن باور داریم درست است.
مثلا شخصی با طرحواره نقص و شرم که سبک مقابله ای جبران افراطی را دارد، اتفاقا فردی با اعتماد به نفس بالا و حتی با اعتماد به نفس کاذب جلوه می کند. “
[q]تکنیک شناختی
[a]طرحواره درمانی به کمک تکنیک های شناختی سعی میکند بیمار را به این سمت هدایت کند که طرحواره ها غلط هستند . به عبارت دیگر به فرد کمک میکند طرحواره ها را ببرد زیر سوال .انها را به عنوان فرضیه در نظر بگیرد که میشود درستی انها را بررسی کرد. یکی از این تکنیک های بررسی شواهد تایید کننده و رد کننده طرحواره است
[q]تکنیک تجربه ای
[a] وقتی بیمار متوجه شود طرحواره های او غلط هستند درمانگر از تکنیک تجربه ای استفاده میکند تا در سطح هیجانی نیز طرحواره ها را شکست دهد مهم ترین تکنیک این مرحله تصویر سازی ذهنی است
[q]تکنیک های رفتاری
[a]درمانگر از بیمار میخواهد که الگو ها و عادات رفتاری خود را که بر مبنای طرحواره های او بوده تغییر دهد
[q]پرسشنامه های طرحواره درمانی
[a]الف ) پرسشنامه طرحواره یانگ (YSQ) طرحواره های بیمار را شناسایی می کند.ب ) پرسشنامه فرزند پروری یانگ (YPI) یک ابزار خوب برای شناسایی ریشه های طرحواره ها در دوران کودکی است.ج ) پرسشنامه اجتناب یانگ – ریگ (YRI-1) راهبرد مقابله ای اجتناب را می سنجد.د ) پرسشنامه جبران یانگ (YCI) راهبرد مقابله ای جبران افراطی را مورد ارزیابی قرار می دهد.
[q]ترمیم طرحواره
[a]هر خاطره، فکر یا احساسی می تواند طرحواره را ترمیم کند اما از آنجا که طرحواره ها نسبت به تغییر مقاومند ترمیم طرحواره نیاز به انگیزه و تمایل برای رو به روشدن و مبارزه با طرحواره و قانونمندی ها و تمرین های مستمر دارد-ترمیم طرحواره هدف اصلی طرحواره درمانی است و چون یک طرحواره در برگیرنده مجموعه ای از خاطرات، هیجانها، حسهای بدنی و شناختارهاست بنابراین در ترمیم طرحواره باید تمامی این عناصر را تعدیل نمود.”
[q]طرحواره رها شدگی
[a]شخصی که این طرح‌واره را دارد به طور ناخودآگاه منتظر است که عزیزان خود را از دست بدهد. فکر می‌کند دیگران در دسترس او نیستند و نمی‌توان خیلی به آن‌ها تکیه کرد. او باور دارد که طرف مقابلش او را رها می‌کند و یا از بین می‌رود و نهایتاً خودش تنها می‌ماند. بنابراین یا سمت افراد دور از دسترس می‌رود و با به خاطر ترس از دست دادن آدم‌ها با آن‌ها وارد رابطه‌ای صمیمی نمی‌شود و یا برای نگه داشتن دیگران آن‌ها را بسیار کنترل می‌کند.
[q]طرحواره بی‌اعتمادی
[a]وقتی دچار طرحواره بی اعتمادی یا تله بی اعتمادی باشید، فکر می کنید همه برای شما نقشه کشیده اند. به کسی اعتماد نمی کنید. سراغ افراد غیرقابل اعتماد می روید چنین افرادی ممکن است در روابط عاطفی دچار این موارد شوند :• همسر بدبین و یا غیر قابل اعتماد پیدا کنند (تسلیم) • به خاطر عدم اعتماد به مردم با کسی وارد رابطه‌ی نزدیک نشوند (فرار).• از دیگران سوء استفاده کنند و یا نسبت به دیگران بی‌حرمت باشند (جبران افراطی)
[q]طرحواره شرم و نقص
[a]این افراد احساس می‌کنند ارزشمند نیستند و به درد جامعه نمی‌خورند. آن‌ها نسبت به انتقاد بسیار حساس هستند. معمولا خود را با دیگران خیلی مقایسه می‌کنند و فکر می‌کنند عیب‌های درونی دارند..انها در روابط عاطفی:• همسر و یا دوستان انتقادگر و سرزنش‌گر پیدا می‌کنند. خود را همیشه زیر دست دیگران قرار می‌دهد و فکر می‌کند نمی‌تواند موقعیت بهتری داشته باشد (تسلیم).• به خاطر ترس از طرد شدن احساسات خود را با دیگران در میان نمی‌گذارد و می‌ترسد که او را مسخره کنند (فرار).• رفتار انتقادگرانه در مقابل دیگران دارد و تلاش می‌کند موفقیت‌های دیگران را ناچیز جلوه دهد (جبران افراطی).
[q]طرحواره انزوای اجتماعی
[a]این افراد فکر می‌کنند به جامعه تعلق ندارند و وصله‌ی ناجور جامعه هستند. انها در روابط عاطفی یا دوستانه:• در گروه‌ها مشارکت نمی‌کنند (تسلیم).• از جمع‌ها دوری می‌کنند (فرار).• برای ملحق شدن به گروه نقش بازی می‌کند ولی در اصل احساس تعلق به آن نمی‌کند (جبران افراطی).
[q]طرحواره وابستگی
[a]چنین افرادی نمی‌توانند مسئولیت‌های روزمره‌ی خود را انجام دهند و به شدت دنبال این هستند که کسی آن‌ها را راهنمایی کند و یا کمک کند که کارهایشان را انجام دهند. انها در روابط عاطفی یا دوستانه :• دنبال همسر و یا دوستان بسیار کمک‌کننده هستند (تسلیم).• تصمیمات را به عقب می‌اندازند و مسئولیت مهمی در زندگی بر عهده نمی‌گیرند (فرار).• با این که نیاز به دیگران دارند ولی بسیار وانمود می‌کنند که به کسی نیاز ندراند (جبران افراطی).
[q]طرحواره آسیبپذیری
[a]این افراد معمولا فکر می‌کنند که قرار است اتفاق وحشتناکی برایشان بیفتد. انها در روابط عاطفی یا دوستانه:• از طرف مقابل بسیار سوال می‌پرسد تا مطمئن شود که مشکلی پیش نمی‌آید و همیشه نگران اتفاقات بد هست (تسلیم).• ممکن است از هر گونه موقعیت ناشناخته فرار کند (فرار).• ممکن است به طور افراط گونه‌ای بخواهد خود را شجاع نشان دهد و رفتارهای خطرناکی بروز دهد (جبران افراطی).
[q]طرحواره خویشتن تحول نیافته
[a]این افراد احساس می‌کنند که وجودشان در دیگران ادغام شده است و بدون دیگران (مثلا والدین و یا یک شخص دیگر) هیچ هویت جداگانه‌ای ندارند.انها در روابط عاطفی یا دوستانه: • از رفتار افراد مهم زندگی بسیار تقلید می‌کنند و با کسی ارتباط برقرار می‌کنند که رهبر و فرمانروای آن‌ها است (تسلیم)• اگر کسی به آن‌ها بگوید باید خودت مستقل باشی از او کناره‌گیری می‌کنند (فرار)• گاهی بعضی از این افراد برعکس موارد بالایی به صورت افراط گونه‌ای خود را مستقل نشان می‌دهند و برای کارهای سخت هم درخواست کمک نمی‌کنند (جبران افراطی)
[q]طرحواره شکست
[a]این افراد باور دارند که شکست خورده هستند و احساس بی‌کفایتی می‌کنند. در روابط با دیگران هم به این صورت هستند:• اصلا خود را قبول ندارند و یا همیشه فکر می‌کنند دیگران کارها را بهتر انجام می‌دهند (تسلیم).• سرگردان است و دنبال هدف و برنامه ریزی برای موفقیت نیست (فرار).• پیشرفت‌های دیگران را بی‌ارزش جلوه می‌دهند و یا تلاش می‌کنند به گونه‌ای بی‌نقص کارها را به سرانجام برسانند و چون نمی‌توانند دچار استرس فراوان می‌شوند (جبران افراطی).
[q]طرحواره استحقاق
[a]این افراد فکر می‌کنند همیشه حق با خودشان است. هر وقت چیزی می‌خواهند باید دیگران هر طوری که شده فراهم کنند در غیر این صورت قهر می‌کنند و یا عصبانی می‌شوند. این افراد برتری جو هستند و توجهی به خواسته‌های دیگران ندارند انها در روابط عاطفی یا دوستانه :• با همسر و یا افراد مهم زندگی روابط بی‌عاطفه‌ای دارند و به نیازهای طرف مقابل توجهی نمی‌کنند (تسلیم).• اگر در موقعیتی نتواند برتری طلبی خود را نشان دهد از آن جا می‌روند (فرار).• این افراد گاهی برعکس عمل می‌کنند و با دادن هدیه‌های پر زرق و برق و یا کارهای ظاهرا خیرخواهانه می‌خواهند نشان دهند که به فکر دیگران هم هستند (جبران افراطی)
[q]طرحواره خویشتنداری ناکافی
[a]چنین افرادی نمی‌توانند بر احساسات خود مدیریت داشته باشند و ممکن است کارهایی انجام دهند که به خود و یا دیگران آسیب برسانند، همچنین این‌ها تحمل ناکامی را ندارند و زمانی که چیزی را می‌خواهند اگر مشکلی پیش بیاید بسیار آشفته می‌شوند و یا آن هدف را زود رها می‌کنند. در روابط عاطفی و دوستی و کاری به این صورت عمل می‌کنند:• هیجانات خود را نمی‌توانند کنترل کنند و یا به صورت افراطی به خوردن و یا تفریح می‌پردازند (تسلیم).• ممکن است هدف خاصی برای خود تعیین نکنند و یا در محل کار زیاد توجهی به کار نداشته باشند و به همین خاطر از کار اخراج شوند (فرار).• بعضی از این افراد به صورت افراطی می‌خواهند این مشکل را حل کنند و به همین خاطر به صورت فشرده می‌خواهند کارهای خود را فورا به اتمام برسانند (جبران افراطی).
[q]طرحواره ایثارگری افراطی
[a]این افراد نیازهای خود و خانواده‌اشان را فدای دوستان و اطرافیان می‌کنند و وقتی کسی چیزی را از آن‌ها بخواهد نمی‌توانند نه بگویند، به همین خاطر علیرغم میل و با خشم درونی معمولاً دنبال انجام کارهای بقیه هستند و خودشان هم احساس می‌کنند که قربانی شده‌اند. در روابط عاطفی و دوستی و کاری به این صورت عمل می‌کنند:• برای دیگران بیش از حد ایثارگری می‌کنند و توجهی به هدف‌ها و خواسته‌های خود ندارند (تسلیم).• ممکن است به خاطر ترس از قربانی شدن از دیگران دوری کنند (فرار).• ممکن است روزی به حالت پرخاشگری و یا افسردگی برسند که چرا دیگران قدر کار آن‌ها را نمی‌دانند و دیگر تصمیم بگیرند که برای هیچ کسی کاری نکنند (جبران افراطی).
[q]طرحواره جلب توجه
[a]افرادی که این طرح‌واره را دارند به این صورت عمل می‌کنند:• برای هر کاری که انجام می‌دهند در پی جلب توجه دیگران هستند و اگر طرف توجه نکند بسیار اذیت می‌شوند (تسلیم).• ممکن است وقتی می‌بینند کسی مورد توجه است خیلی نسبت به او حسادت کنند و از او دوری کنند (فرار).• یا وقتی کسی کار مورد پسندی انجام می‌دهد به شکل نامناسبی او را بی‌ارزش جلوه می‌دهند (جبران افراطی).
[q]طرحواره منفی‌گرایی
[a]این افراد عادت دارند از کوچک‌ترین حوادث بزرگترین فاجعه‌ها را بسازند. در روابط عاطفی و دوستی و کاری به این صورت هستند:• هر اتفاق مثبتی را نادیده می‌گیرند و تلاش می‌کنند جنبه‌های مثبت را بی‌ارزش نشان دهند. ویژگی‌های خوب طرف را نمی‌بیند و در هر چیزی به دنبال یک نکته‌ی منفی است (تسلیم).• امیدی به بهبود اوضاع ندارند و فکر می‌کنند هرگز مشکلات به پایان نمی‌رسد (فرار)• بعضی از این افراد ممکن است بعد از مدتی برعکس شوند و مثبت نگر خیالی شوند و از واقعیت‌ها دور شوند (جبران افراطی).
[q]طرحواره بازداری هیجانی
[a]چنین افرادی خشم، ناراحتی و غم خود را نشان نمی‌دهند، چون می‌ترسند که طرد شوند و یا دیگران را ناراحت کنند. چنین افرادی حتی ممکن است خوشحالی خود را هم نشان ندهند. در روابط عاطفی و دوستی و کاری به این صورت هستند:• بر منطق و استدلال بسیار تاکید می‌کنند و احساسات را بی‌اهمیت جلوه می‌دهند (تسلیم).• اگر فعالیتی نیاز به هیجان داشته باشد از آن دوری می‌کنند و یا افراد دارای هیجان را بی‌منطق می‌دانند (فرار).• بعضی از این افراد برعکس عمل می‌کنند و بدون در نظر گرفتن شرایط به صورت افراطی هیجانات را نشان می‌دهند و حتی ممکن است برای این امر تحت تاثیر الکل و مواد مخدر قرار بگیرند (جبران افراطی)
[q]طرحواره ملاک‌های سخت
[a]این افراد نسبت به خود بسیار سخت گیر هستند و همیشه منتظرند تا هدف‌های بزرگ خود را به دست بیاورند و بعد تفریح کنند.این‌ها از خود رضایتی ندارند و فکر می‌کنند هر کاری را باید به نحو احسن انجام دهند، در غیر این صورت بی‌ارزش هستند. در روابط عاطفی و دوستی و کاری این افراد به این صورت عمل می‌کنند• تلاش می‌کنند که کارها را بدون نقص انجام دهند و از خود و دیگران انتظارات زیادی دارند (تسلیم).• گاهی وقتی می‌بینند کارها به آن صورت که می‌خواهند پیش نمی‌رود کار را رها می‌کنند و یا آن را به عقب می‌اندازند (فرار).• گاهی از همه‌ی هدف‌های خود دست می‌کشند و به کارهای خیلی معمولی روی می‌آورند (جبران افراطی).”

[x] Exit text
(enter text or “Add Media”; select text to format)
[/qdeck]